Dit jaar heeft het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling (FIDO) een opleidingsprogramma voor federale ambtenaren opgestart. De bedoeling is de duurzameontwikkelingsprincipes beter te integreren in hun opdrachten en dagelijkse praktijk.
Een eerste opleidingscyclus, die specifiek werd ontwikkeld voor federale personeelsleden, is inmiddels afgerond en leverde zeer bemoedigende resultaten op. In het najaar volgen nog twee nieuwe opleidingscycli: één voor medewerkers die betrokken zijn bij de strategie van hun organisatie en één voor de leidinggevenden van de federale overheidsdiensten (FOD's).
Hier, elders, nu en morgen: de transversale en multidimensionale DO-benadering
Deze eerste opleidingscyclus “De grondslagen van duurzame ontwikkeling” bracht tussen april en juni bijna honderd personeelsleden samen voor tweedaagse sessies.
Deze interactieve opleidingen, die door Idea Consult en Route2030 werden gegeven, hadden als doel:
- de sleutelconcepten van duurzame ontwikkeling beter te begrijpen;
- het federale kader en de belangrijkste stakeholders te situeren;
- de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) als strategisch kompas te gebruiken;
- de “duurzame reflex” te integreren in de activiteiten van de federale overheidsdiensten, rekening houdend met de (on)rechtstreekse gevolgen van beslissingen;
- een multidimensionale benadering te hanteren op basis van het 5P-model (People, Planet, Prosperity, Peace en Partnerships);
- systeemdenken te oefenen om complexe en onderling verbonden vraagstukken te analyseren.
De opleidingen maakten het ook mogelijk:
- een benadering te hanteren waarbij alle effecten in vraag worden gesteld;
- synergieën en afwegingen tussen verschillende beleidsopties beter te beheren;
- de eerste stappen te zetten naar een concrete toepassing in de professionele werkomgeving.
Een concrete aanpak en meteen inzetbare tools
Tijdens een van de sessies gingen we luisteren bij de deelnemers en deelden we in hun ontdekkingen.
Voor David Monic, opleider en consultant bij Idea Consult, is het doel duidelijk: “Het gaat erom instrumenten aan te reiken die rechtstreeks kunnen worden toegepast in de dagelijkse beroepspraktijk, en tegelijk de onderlinge uitwisseling te bevorderen.”
Deze aanpak wordt ook gewaardeerd door Fanny Geeraerts, attaché Beleid en Europese Coördinatie bij de FOD Mobiliteit en Vervoer. Ze benadrukt het belang van een systemische benadering:
Deze opleiding heeft me geholpen de verschillende dimensies van duurzame ontwikkeling beter te integreren. Naast klimaat en milieu is het essentieel ook rekening te houden met de economische en sociale gevolgen om relevanter beleid te kunnen voorstellen.
Vanuit haar strategische positie is ze ervan overtuigd dat ze een collectieve bewustwording in haar omgeving mee op gang kan brengen.
Een van de tools die haar het meest is bijgebleven, is de ijsbergmethode: “We zien de effecten van een maatregel, de top van de ijsberg. Maar we moeten steeds dieper graven en meer vragen te stellen om te begrijpen aan welke werkelijke behoefte moet worden voldaan. Welke middelen zijn er vervolgens nodig om dat te bereiken? En uiteindelijk moeten we de maatregelen zodanig afstemmen dat ze een zo groot mogelijke impact hebben.”
Organisatorische uitdagingen
Een andere deelnemer, Julie Delforge, juriste bij de FOD Sociale Zekerheid, beschikt na deze opleiding over meer bagage om de belanghebbenden te overtuigen van de meerwaarde van een aanpak die de verschillende dimensies van duurzame ontwikkeling integreert.
Wanneer het ministerieel kabinet een nieuwe maatregel wil invoeren, zal er al in een zeer vroeg stadium de nodige daadkracht zijn om rekening te houden met alle effecten en de systemische gevolgen van de beoogde maatregel.
De uitvoering blijft echter complex. David Monic wijst met name op een belangrijke organisatorische uitdaging: “Ik heb gemerkt hoe moeilijk het voor een federale ambtenaar is om in contact te treden met een andere dienst. De informatiedoorstroming tussen de diensten blijft moeizaam. Hiërarchische processen kunnen de uitwisseling bemoeilijken, terwijl duurzame ontwikkeling net een vlotte en transversale samenwerking vereist.”
Het verbeteren van de samenwerking tussen de verschillende diensten vormt een essentiële hefboom om deze nieuwe praktijken duurzaam te verankeren.
Opleidingstools
Nuttig materiaal vind je terug op de pagina over deze opleidingen, in onze rubriek Tools en Ondersteuning. Zo zijn er om te beginnen vier video's over de volgende thema's:
- De geschiedenis en definitie van duurzame ontwikkeling
- De duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) en de 5 P's
- Duurzame ontwikkeling en systeemdenken
- Duurzame ontwikkeling en de impact
Je hebt ook toegang tot een syllabus die zowel een theoretisch als een praktisch onderdeel omvat.
Het verdere programma
Het opleidingsprogramma wordt in oktober en november 2026 voortgezet met twee nieuwe opleidingscycli:
- Een opleidingscyclus voor ambtenaren die betrokken zijn bij de strategie van hun organisatie (waaronder de coördinatoren duurzame ontwikkeling), met de nadruk op de uitwerking van strategische plannen en actieplannen;
- Een opleidingscyclus voor leidinggevenden, met de nadruk op de meerwaarde en het belang van het benaderen van strategische uitdagingen vanuit het perspectief van duurzame ontwikkeling.
Meer info
Een opleidingsprogramma over ‘duurzame ontwikkeling’ voor federale ambtenaren
Tools en Ondersteuning: opleidingen ‘duurzame ontwikkeling’ voor federale ambtenaren
