Begin juni vond in het Residence Palace op initiatief van het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling (FIDO) een persconferentie plaats over de risico's van de klimaatverandering, zowel op Belgisch als op Europees niveau.
Overstromingen, hittegolven, droogtes, bodemdegradatie, het verdwijnen van insecten die bestuiven etc. De gevolgen van de klimaatverandering zijn meer dan ooit merkbaar. Zowel in België als in Europa hebben deze gevolgen een duidelijke invloed op ons dagelijks leven. Bovendien zullen ze de komende jaren naar verwachting nog toenemen. In deze context heeft het Belgisch Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (CERAC) een rapport gepubliceerd waarin 28 belangrijke risico’s in verband met de klimaatverandering en de degradatie van ecosystemen in België worden opgesomd. Het doel: de prioritaire bedreigingen identificeren en concrete pistes aanreiken om de weerbaarheid van ons land te versterken.
Ter herinnering: het CERAC werd opgericht naar aanleiding van de verwoestende overstromingen van 2021 in België, die aan 39 mensen het leven kostten en tot meerdere miljarden euro aan overheidsuitgaven voor de wederopbouw leidden.
Tijdens deze conferentie wisselden drie belangrijke sprekers op Belgisch, Europees en internationaal niveau van gedachten: Luc Bas (directeur van het CERAC), Elina Bardram (directrice bij DG CLIMA van de Europese Commissie) en Veronika Hunt Safrankova (directrice van het Brusselse kantoor van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties – UNEP). Ze pleitten allen voor krachtigere, dringende en gecoördineerde actie.
Rekening houden met de grenzen van de planeet
Luc Bas presenteerde de methode van het Belgian Climate Risk Assessment (BCRA)-verslag. De 28 geïdentificeerde risico’s zijn onderverdeeld in vijf grote categorieën:
"Voor zover dat nog nodig was, tonen al deze risico's aan dat we de grenzen van de planeet overschrijden", benadrukt hij. Zes van die risico’s vereisen dringende maatregelen, in het bijzonder wegens hun impact op de meest kwetsbare bevolkingsgroepen:
- de risico’s voor eigendomsverzekering als gevolg van overstromingen
- de risico’s voor de menselijke gezondheid door hittestress
- de risico’s voor de menselijke gezondheid als gevolg van de toename van pandemische zoönotische ziekten
- de risico’s op schade aan gebouwen door overstromingen
- de risico's voor de landbouwsector als gevolg van ongunstige weersomstandigheden
- de risico's voor de voedselproductie als gevolg van bodemdegradatie
Un triple impact pour la société belge
Een drievoudige impact op de Belgische samenleving:
- Economisch
De verliezen kunnen sterk variëren naargelang de klimaatscenario’s:
- een scenario dat beperkt blijft tot +2 °C zou tegen 2050 leiden tot een daling van het bruto binnenlands product (bbp) met ongeveer 2,8 %;
- in een pessimistischer scenario (+3 °C) zou dit verlies kunnen oplopen tot 5 %.
In verhouding tot het huidige bbp van België (ongeveer 600 miljard euro) komt dit neer op kosten tussen 21 en 73 miljard euro.
- Sociaal
Klimaatverandering vergroot de ongelijkheid. Kwetsbare groepen worden namelijk het zwaarst getroffen en er zijn vele vormen van kwetsbaarheid. Het versterken van de weerbaarheid vereist dus het terugdringen van de ongelijkheid.
“Klimaatrechtvaardigheid moet worden beschouwd als een voorwaarde voor de nationale veiligheid”, stelt Luc Bas.
- Veiligheid
De gevolgen van de klimaatverandering zijn systemisch en hebben een domino-effect. Daarom moet er zowel preventief als reactief worden opgetreden. Vandaar de noodzaak om de paraatheid en de slagkracht van de overheidsdiensten te versterken, wat onontbeerlijk is om toekomstige crisissen het hoofd te bieden.
Naar een geïntegreerd Europees kader
Elina Bardram presenteerde de Europese visie op een weerbare samenleving in het licht van de klimaatverandering, gestructureerd rond een geïntegreerd kader voor risicobeheer dat in 2024 werd aangenomen. “Sinds de COVID-19-pandemie worden we geconfronteerd met frequentere en minder voorspelbare crisissen”.
De Europese agenda steunt op verschillende hefbomen:
- onze economie moderniseren;
- ons concurrentievermogen op de wereldmarkt waarborgen;
- onze energieonafhankelijkheid en strategische autonomie versterken;
- de samenleving en de economie voorbereiden op onzekerheden en bedreigingen;
- de sociaal-economische veerkracht verbeteren;
- stabiliteit en voorspelbaarheid bevorderen.
De strategie is duidelijk: wees voorbereid! Ze is opgebouwd rond de “4 P’s”: economische verliezen en kosten voorkomen (prevent); mensen en goederen die aan risico’s blootstaan beschermen (protect); concurrerende economische modellen voorbereiden die zijn aangepast aan een veranderend klimaat (prepare); vooruitgaan door nieuwe kansen te verkennen (prosper).
Volgens Elina Bardram loont investeren in weerbaarheid: elke geïnvesteerde euro zou een rendement kunnen opleveren dat tien keer zo groot is. Ze benadrukt ook de noodzaak om te bepalen welke risico’s aanvaardbaar zijn en welke niet.
Het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen zal niet volstaan!
Veronika Hunt Safrankova sprak klare taal: “Het terugdringen van de CO₂-uitstoot is niet langer voldoende”.
Het recentste rapport van het UNEP, het Emissions Gap Report 2025: Off Target, toont aan dat de nieuwe klimaatverplichtingen die in het kader van het Akkoord van Parijs zijn aangegaan, de stijging van de mondiale temperatuur in de loop van deze eeuw slechts in beperkte mate hebben afgeremd, waardoor de wereld wordt blootgesteld aan een aanzienlijke toename van klimaatrisico’s en -schade.
Ze benadrukte de cruciale rol van steden, die verantwoordelijk zijn voor 72 % van de broeikasgasuitstoot, en de noodzaak om de inspanningen daarop te concentreren.
Ze eindigde haar toespraak wel met een positievere noot, met name de “positieve kantelpunten” die zijn geïdentificeerd in de UNEP-nota “Cheaper. Cleaner. Unstoppable”, waarin het groeiende potentieel van schone technologieën om de transitie te versnellen wordt benadrukt.
U kunt de conferentie bekijken op het YouTube-kanaal van het Résidence Palace.
Meer informatie
Om de uitwisseling van ideeën en het bewustzijn rond duurzame ontwikkeling te stimuleren, heeft het Residence Palace samen met het FIDO, het Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties (UNRIC) en verschillende journalistenorganisaties (de Internationale Federatie van Journalisten, de Europese Federatie van Journalisten, de Vereniging van Professionele Journalisten en de Vlaamse Vereniging van Journalisten) een platform voor informele dialoog opgezet. Dit netwerk organiseert regelmatig bijeenkomsten waar zo’n dertig internationale journalisten en deskundigen samenkomen met het oog op een diepgaande dialoog en een optimale kennisuitwisseling.
Belgian Climate Risk Assessment (BCRA)
Emissions Gap Report 2025 : Off Target
Cheaper. Cleaner. Unstoppable
Risks Associated with Climate Change: European Approaches - Résidence Palace Talks 9 - 2 June 2026
