In het kader van onze reeks artikels over het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling (FPDO) gingen we langs bij het Belgisch Klimaatcentrum en spraken we met het dynamische en gepassioneerde team. Hun missie: de impact van wetenschap op klimaatmitigatie en -adaptatie in België maximaliseren ter ondersteuning van een efficiënte en sociaal rechtvaardige transitie.
Het nieuwe FPDO voor deze legislatuur wordt momenteel nog volop opgemaakt, maar vandaag stellen we alvast een belangrijk initiatief uit het FPDO 2021-2026 voor. Het gaat om een project dat deel uitmaakt van de 239 maatregelen die bijdragen aan de uitvoering van de Agenda 2030 van de Verenigde Naties en aan het behalen van de 17 duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Deze actie past binnen het interdepartementale thema “versterken van de veerkracht tegen risico's”, een thema dat we in ons vorige artikel over gezondheidscrisissen nader hebben toegelicht.
Oprichting van het Belgisch Klimaatcentrum
Hoewel de kiemen van het project al in 2014 werden gelegd, werd het Belgisch Klimaatcentrum pas eind 2022 opgericht. Zo kwam een jarenlange inspanning tot een concreet resultaat en kreeg België z’n eigen referentie-instelling over klimaatwetenschap, dit alles dankzij een gezamenlijke inspanning van onderzoekers, beleidsmakers en experten. De bedoeling was om de klimaatkennis en -diensten in België te coördineren. Het centrum is gevestigd in Ukkel (Brussel), op de site van de Poolruimte, waar ook de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB), het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI), het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA) en het Solar-Terrestrial Centre of Excellence (STCE) zijn ondergebracht.
Sinds zijn oprichting heeft het centrum tal van acties ondernomen. Het lanceert projecten die worden gefinancierd door het Europese Copernicus-programma, ontwikkelt diverse tools, waaronder een catalogus van klimaatexperten, en publiceert de eerste Belgische klimaatprojecties. Tegelijkertijd versterkt het zijn publieke aanwezigheid via wetenschappelijk-politieke workshops, conferenties en een actieve samenwerking met de media.
Het centrum staat nu aan de start van een maturiteits- en consolidatiefase. De ambitie is duidelijk: uitgroeien tot één centraal aanspreekpunt voor klimaatinformatie en -diensten in België, op basis van de meest recente wetenschappelijke inzichten. Tot zijn opdrachten behoren het ondersteunen van de politieke besluitvorming, het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid tegen klimaatverandering en het uitbouwen van hoogwaardige nationale expertise.
Een universum van kennis coördineren
Het team ging snel aan de slag om het hoogstaande maar te gefragmenteerde onderzoek te coördineren, het Belgische onderzoek rond klimaat en klimaattransitie beter in de kijker te zetten en de resultaten toegankelijker te maken voor verschillende gebruikers. Het doel van deze dynamiek ten aanzien van de onderzoekswereld is tweevoudig:
- Wetenschappelijke gegevens (data, verwachtingen, indicatoren) toegankelijk maken via verschillende tools, onder meer die van het KMI;
- Synergieën creëren en de muren tussen wetenschappelijke disciplines doorbreken. Interdisciplinariteit bevorderen (natuur-, technologische, economische, gedrags- /psychologische wetenschappen – om de eco-angst aan te pakken –, hydrologie, ruimtelijke ordening).
De boodschap van Etienne Hannon, verantwoordelijke Science & Policy, is duidelijk: “Er moet meer gebouwd worden op de wetenschap die in België wordt geproduceerd.” De uitdaging daarbij is gehoord te worden door beleidsmakers en economische actoren.
Een catalogus van experten
Een belangrijke tool die het centrum heeft ontwikkeld, is de catalogus van experten, waarin meer dan 450 specialisten zijn opgenomen. Roberta Calce, Scientific Community Manager, licht toe: “Deze catalogus heeft tot doel de interacties tussen onderzoekers te bevorderen en samenwerkingen te stimuleren, boven op de contacten met het centrum zelf.” Maar dat is niet alles: “Hij faciliteert ook het netwerken met projectpromotoren en biedt waardevolle contacten voor de media en andere stakeholders.”
Het nut van zo’n catalogus is veelzijdig en concreet. Recentelijk konden dankzij de catalogus experten worden aangewezen om advies te geven over de lessen uit de uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs. Er kon ook bijvoorbeeld een wetenschappelijk comité worden samengesteld voor een seminar over de impact van de opwarming van de aarde op de bouwsector. Dit om maar enkele voorbeelden te noemen.
Deze catalogus heeft al verschillende nieuwe initiatieven voortgebracht. Zo werd een andere databank opgezet waarin doctoraatsstudenten en jonge onderzoekers met elkaar in contact worden gebracht. Zo ontstond een hechte gemeenschap van peers, onder andere via sociale media. Daarnaast worden er mediatrainingen aangeboden om hen te helpen hun onderzoek beter te presenteren en te verspreiden.
Ik kom uit de onderzoekswereld. Onderzoek is essentieel, maar moet z’n weg vinden buiten de universiteiten. Er is veel expertise en kennis aanwezig, maar die moet benut worden. Daarvoor is het belangrijk bruggen te bouwen tussen onderzoek en beleidsmakers. Dat is de kernopdracht van het centrum!” Roberta Calce, Scientific Community Manager
De geschiedenis van het Belgisch Klimaatcentrum getuigt van een gezamenlijke visie en illustreert de noodzaak om concrete tools te creëren om de klimaatuitdagingen aan te pakken en tegelijkertijd de nationale en internationale samenwerking te versterken.
Conferentie: “Achieving climate neutrality and just transition in Belgium”
Op 17 en 18 maart a.s. organiseert het centrum zijn tweejaarlijkse conferentie rond het thema “Achieving climate neutrality and just transition in Belgium” (“Het bereiken van klimaatneutraliteit en een rechtvaardige transitie in België”). De conferentie vindt plaats in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten en biedt een unieke kans om toegang te krijgen tot toonaangevende wetenschappelijke informatie over de uitdagingen, strategieën en innovatieve benaderingen om klimaatneutraliteit in België te bereiken, en om in debat te gaan over vragen zoals:
- Wat zijn de uitdagingen van decarbonisatie in België?
- Hoe kunnen we de overgang naar een klimaatneutrale en veerkrachtige samenleving op een eerlijke en doeltreffende manier laten slagen?
- Welke technologische en sociaaleconomische oplossingen zijn het meest doeltreffend om decarbonisatie in verschillende sectoren door te voeren?
Bezoek de site van het evenement om meer te weten over het tweedaagse programma en je in te schrijven.
Ontdek onze andere artikelen over het FPDO
- Hoe draagt het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling bij aan de strijd tegen ongelijkheden?
- Hervormen van de Belgische economie
- Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling: de toegang tot sociale rechten verbeteren
- Een Belgische samenleving die weerbaarder is tegen risico’s
Meer info over de uitvoering van het plan
- Het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling 2021-2026
- De ICDO stelt het beleid inzake duurzame ontwikkeling 2024 van de federale overheidsdiensten voor
- Het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling: acties die u aanbelangen!
