Aanstaande zaterdag vieren we de Internationale Dag voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie. Deze dag is een belangrijk moment om wereldwijd actie te ondernemen voor een inclusieve en gelijkwaardige samenleving. Europa zet zich in om alle vormen van rassendiscriminatie te bestrijden.
De Internationale Dag voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie heeft tot doel het publiek bewust te maken van het onrecht en de schade die rassendiscriminatie veroorzaakt. De dag roept individuen, organisaties en regeringen op om actief te werken aan de bestrijding van racisme, het bevorderen van inclusiviteit en het waarborgen van gelijke rechten voor iedereen.
Ook anno 2026 volstaan wetten niet om racisme uit te bannen, dat zich in verschillende vormen manifesteert in onze relaties met anderen. Naast alledaags racisme, dat zich uit in kwetsende opmerkingen of denigrerende grappen, bestaat er ook institutioneel of structureel racisme. Dit uit zich ten nadele van bepaalde groepen, onder meer bij de toegang tot werk, huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs. Het is dan ook essentieel om eraan te herinneren dat gelijkheid, waardigheid en respect voor iedereen de fundamenten vormen van sociale cohesie en vreedzaam samenleven in een multiculturele samenleving.
Het is belangrijk om te benadrukken dat racisme, in al zijn vormen, een schending van de fundamentele rechten is. Het is zowel in België als in de rest van Europa strafbaar.
Oorsprong van 21 maart
Deze dag herdenkt de gebeurtenissen van 21 maart 1960, toen de politie het vuur opende en 69 mensen doodde tijdens een vreedzame demonstratie tegen de apartheidswetten in Sharpeville, Zuid-Afrika. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties riep deze dag in 1966 uit als een oproep om te strijden voor het beëindigen van het apartheidsbeleid in Zuid-Afrika en riep de internationale gemeenschap op om haar inspanningen op te voeren om alle vormen van rassendiscriminatie uit te bannen.
Rassendiscriminatie nog steeds alomtegenwoordig
Uit een recente Europese peiling blijkt dat meer dan de helft van de ondervraagden van mening is dat discriminatie in hun land wijdverbreid is. De drie belangrijkste oorzaken van discriminatie die in dit onderzoek worden genoemd, zijn het behoren tot de Roma-gemeenschap (65%), huidskleur (61%) en etnische afkomst (60%).
Gelijkheid voor iedereen bevorderen
Op Europees niveau is een nieuwe strategie ter bestrijding van racisme voor de periode 2026-2030 aangenomen om gelijkheid voor alle mensen te waarborgen. Ondanks de maatregelen die de afgelopen decennia zijn genomen, is er nog een lange weg te gaan, vol met hindernissen, stereotypen en discriminatie. Het is daarom belangrijk om de inspanningen voort te zetten en te versterken.
Het doel van de Europese Commissie is om, met een breed scala aan initiatieven, de strijd tegen alle vormen van racisme voort te zetten, waaronder racisme tegen gekleurde mensen, zigeunerhaat, antisemitisme, anti-Aziatisch racisme en moslimhaat.
Concreet wil de Commissie de uitvoering en naleving van de bestaande EU-wetgeving ter bestrijding van discriminatie versterken door middel van de volgende maatregelen:
- de richtlijn inzake rassengelijkheid uit 2000 herzien en indien nodig strengere sancties overwegen;
- de regels inzake de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven aanscherpen en de rechten van slachtoffers waarborgen via EU-wetgeving;
- organisaties die zich inzetten voor gelijkheid in de EU-lidstaten helpen bij het uitvoeren van hun activiteiten.
Tegelijkertijd zet de Commissie zich in om belemmeringen weg te nemen en inclusie te bevorderen op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting.
België is op verschillende manieren actief
De strijd tegen racisme in België is gestructureerd rond federale en interfederale instellingen, nationale actieplannen en specifieke wettelijke mechanismen. De organisaties en instellingen zijn de volgende:
- Unia: het Interfederaal Gelijkekansencentrum is de belangrijkste instelling voor de bestrijding van discriminatie en racisme. Het helpt gediscrimineerde personen, doet beleidsaanbevelingen en stelt jaarverslagen op;
- Federale Overheidsdienst Justitie: deze coördineert het Belgische rapport voor de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI) en het Comité van de Verenigde Naties voor de uitbanning van rassendiscriminatie;
- Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg: deze dienst houdt zich bezig met de bescherming van werknemers tegen discriminatie op grond van etnische of raciale afkomst;
- Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen: het werkt samen met Unia om meervoudige discriminatie (op grond van geslacht en ras) aan te pakken;
- Equal.belgium: de dienst Racismebestrijding van de Federale Overheidsdienst, die het Nationaal Actieplan tegen Racisme opstelt.
Noodzaak om actie te ondernemen
In 2025 kreeg Unia 2502 meldingen voor feiten over racisme. Die cijfers stijgen al sinds 2022 constant. Op basis van die meldingen openden we 757 dossiers voor racisme. Dat is 31% van alle dossiers behandelde door Unia. Vooral op het werk krijgen mensen te maken met racisme. Maar het gebeurt ook in de openbare ruimte (bijvoorbeeld het racistisch geweld van hooligans in Molenbeek) en op internet.
Wat moet er veranderen? Op deze Dag tegen Racisme 2026 benadrukt Unia dat de strijd tegen discriminatie op het werk opgevoerd moet worden. Bijvoorbeeld via inspectiediensten en praktijktesten.
Meer info
Nieuwe antiracismestrategie zet in op gelijkheid voor iedereen – Europese Commissie
Antiracismestrategie 2026 | Europese Commissie
Racisme blijft hardnekkig zeer op de werkvloer | Unia
Colloquium van de Brusselse Raad voor de uitbanning van racisme
